พลาสติกอยู่รอบตัวเราตั้งแต่ขวดน้ำ ถุงหิ้ว กล่องอาหาร ไปจนถึงเบาะรถยนต์และอุปกรณ์การแพทย์ แต่เมื่อต้องเลือกใช้งานจริง หลายคนอาจสงสัยว่า พลาสติกมีกี่ประเภท และแต่ละประเภทต่างกันอย่างไร
คำตอบคือ พลาสติกไม่ได้มีวิธีแบ่งเพียงแบบเดียว ขึ้นอยู่กับว่าเรามองจากมุมไหน บทความนี้เรียบเรียงโดยทีมผู้ผลิตวัสดุพลาสติก PVC โดยตรง จะอธิบายให้เข้าใจทั้งการแบ่งตามความร้อน รหัสรีไซเคิล และการใช้งาน พร้อมตัวอย่างที่เห็นได้ในชีวิตจริง
พลาสติกคืออะไร?
พลาสติกคือวัสดุสังเคราะห์กลุ่มพอลิเมอร์ ที่เกิดจากโมเลกุลขนาดเล็กหลายหน่วยมาต่อกันเป็นสายยาว ส่วนใหญ่ผลิตจากปิโตรเลียมหรือก๊าซธรรมชาติ แล้วผสมสารเติมแต่งเพื่อปรับคุณสมบัติ เช่น ความนิ่ม ความแข็ง สี และความทนทานต่อแสงแดด
จุดเด่นที่ทำให้พลาสติกแพร่หลายคือน้ำหนักเบา ขึ้นรูปง่าย ทนน้ำและสารเคมีได้ดี และปรับแต่งสมบัติได้กว้างมาก
พลาสติกมีกี่ประเภท? แบ่งได้ 3 วิธีหลัก
วิธีแบ่งที่พบบ่อยที่สุดมี 3 แบบ
- แบ่งตามพฤติกรรมเมื่อโดนความร้อน ได้เป็นเทอร์โมพลาสติกและเทอร์โมเซ็ต
- แบ่งตามรหัสรีไซเคิล ได้เป็น 7 กลุ่ม (รหัส 1–7)
- แบ่งตามระดับการใช้งาน ได้เป็นพลาสติกทั่วไป พลาสติกวิศวกรรม และพลาสติกชีวภาพ
แบ่งตามพฤติกรรมเมื่อโดนความร้อน
เทอร์โมพลาสติก (Thermoplastic)
เป็นพลาสติกที่อ่อนตัวเมื่อได้รับความร้อน และแข็งตัวเมื่อเย็นลง สามารถนำมาหลอมขึ้นรูปใหม่ได้หลายครั้ง จึงรีไซเคิลได้ง่ายกว่า เป็นกลุ่มที่ใช้งานมากที่สุดในโลก
ตัวอย่าง เช่น PE, PP, PVC, PET, PS และ ABS
เทอร์โมเซ็ตติงพลาสติก (Thermosetting Plastic)
เป็นพลาสติกที่เมื่อขึ้นรูปและผ่านความร้อนจนแข็งตัวแล้ว จะคงรูปถาวร ไม่หลอมกลับมาขึ้นรูปใหม่ได้ ทนความร้อนและแรงกดได้ดี แต่รีไซเคิลยากกว่า
ตัวอย่าง เช่น เมลามีน (ภาชนะเมลามีน) อีพอกซี และฟีนอลิก (ด้ามหม้อ ปลั๊กไฟบางชนิด)
แบ่งตามรหัสรีไซเคิล 1–7
ถ้าลองพลิกดูใต้ขวดหรือกล่องพลาสติก จะเห็นตัวเลขในสัญลักษณ์ลูกศรสามเหลี่ยม นั่นคือรหัสที่ช่วยจำแนกชนิดพลาสติกเพื่อการคัดแยกและรีไซเคิล
| รหัส | ชนิด | ลักษณะเด่น | ตัวอย่างการใช้งาน |
| 1 | PET | ใส เหนียว กันก๊าซได้ดี | ขวดน้ำดื่ม ขวดน้ำอัดลม |
| 2 | HDPE | แข็งแรง ทนสารเคมี | ขวดนม ขวดแชมพู ถังน้ำ |
| 3 | PVC | ปรับความนิ่ม-แข็งได้กว้าง กันน้ำ | ท่อน้ำ หนังเทียม แผ่นพลาสติก |
| 4 | LDPE | นิ่ม ยืดหยุ่น | ถุงพลาสติก ฟิล์มห่ออาหาร |
| 5 | PP | ทนความร้อนได้ดี | กล่องอาหารเข้าไมโครเวฟ ฝาขวด |
| 6 | PS | ใสหรือเป็นโฟม เปราะง่าย | กล่องโฟม ช้อนส้อมใช้ครั้งเดียว |
| 7 | อื่น ๆ (Other) | พลาสติกชนิดอื่นหรือผสมหลายชนิด เช่น PC, ABS | ขวดนมเด็กบางรุ่น ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ |
ข้อควรรู้คือ รหัสนี้บอกชนิดของวัสดุเป็นหลัก ส่วนการนำไปรีไซเคิลได้จริงหรือไม่ยังขึ้นกับระบบคัดแยกและโรงงานรีไซเคิลในแต่ละพื้นที่ด้วย
แบ่งตามระดับการใช้งาน
- พลาสติกทั่วไป (Commodity Plastics) ใช้ปริมาณมาก ราคาคุ้มค่า เช่น PE, PP, PVC, PS
- พลาสติกวิศวกรรม (Engineering Plastics) แข็งแรง ทนความร้อนและแรงกระแทกสูงกว่า ใช้กับชิ้นส่วนเครื่องจักร ยานยนต์ และอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ไนลอน (PA), โพลีคาร์บอเนต (PC), ABS
- พลาสติกชีวภาพ (Bioplastics) ผลิตจากวัตถุดิบหมุนเวียน เช่น แป้งหรืออ้อย หรือเป็นชนิดที่ย่อยสลายได้ เช่น PLA ใช้ในบรรจุภัณฑ์บางประเภท
พลาสติก PVC คืออะไร และใช้ทำอะไรได้บ้าง?
ในบรรดาพลาสติกทั้งหมด PVC (พอลิไวนิลคลอไรด์) เป็นเทอร์โมพลาสติกที่ได้รับความนิยมสูงมาก เพราะปรับความนิ่ม-แข็งได้ตั้งแต่แผ่นแข็งไปจนถึงแผ่นนิ่มยืดหยุ่น โดยการปรับปริมาณสารเพิ่มความอ่อนตัว (Plasticizer)
PVC ชนิดแข็งใช้ทำท่อและวัสดุก่อสร้าง ส่วน PVC ชนิดนิ่มนำไปทำเป็นแผ่นและหนังเทียมสำหรับงานหลากหลายอุตสาหกรรม โดยเฉพาะPVC Sheetที่ใช้ทำปกแฟ้ม ซองเอกสาร ม่าน เทปพันสายไฟ ของเล่นเป่าลม และอื่น ๆ ถ้าอยากรู้ว่าแผ่นชนิดนี้ผลิตจากอะไรและมีกี่แบบ สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในบทความที่ลิงก์ไว้
Cotco Plastics เป็นผู้ผลิตหนังเทียม PVC และแผ่นพลาสติก PVC ชนิดนิ่มโดยตรงมาตั้งแต่ปี 2531 ปรับสเปกได้ตามงาน เช่น
- แผ่น PVC ชนิดนิ่ม ความหนา 0.06–2.50 มม.ความนิ่ม-แข็ง 20–70 PHR และหน้ากว้าง 48–62 นิ้ว
- หนังเทียม PVC ความหนา 0.50–4.00 มม. ความนิ่ม-แข็ง 30–110 PHR และหน้ากว้าง 54นิ้ว
วิธีเลือกพลาสติกให้เหมาะกับงาน
การเลือกพลาสติกที่ดีเริ่มจากคำถามเหล่านี้
- ใช้งานอะไร งานสัมผัสอาหารต้องเลือกชนิดและเกรดที่ปลอดภัยตามมาตรฐาน งานภายนอกควรคำนึงถึงการทนรังสี UV
- ต้องการความนิ่มหรือความแข็ง งานที่ต้องโค้งงอหรือตัดเย็บควรเลือกชนิดนิ่ม งานที่ต้องคงรูปควรเลือกชนิดแข็ง
- ต้องทนความร้อนแค่ไหน พลาสติกแต่ละชนิดทนความร้อนต่างกัน PP ทนได้ดีกว่า ส่วน PVC และ PS ไม่เหมาะกับความร้อนสูง
- ต้องการความใสหรือไม่ งานโชว์สินค้าควรเลือกวัสดุที่ใสสม่ำเสมอ
- งบประมาณและปริมาณการผลิต งานปริมาณมากควรเลือกวัสดุที่ผลิตได้สม่ำเสมอทุกล็อต
ถ้าไม่แน่ใจว่างานของคุณควรใช้วัสดุแบบไหน ส่งรายละเอียดมาให้ทีมผู้เชี่ยวชาญของเราช่วยแนะนำได้ฟรีติดต่อผ่านไลน์ คลิกที่นี่
สรุป พลาสติกมีกี่ประเภท?
พลาสติกแบ่งได้หลายแบบ ได้แก่ การแบ่งตามความร้อนเป็นเทอร์โมพลาสติกและเทอร์โมเซ็ต การแบ่งตามรหัสรีไซเคิลเป็น 7 กลุ่ม และการแบ่งตามระดับการใช้งานเป็นพลาสติกทั่วไป วิศวกรรม และชีวภาพ แต่ละประเภทมีจุดเด่นต่างกัน การเลือกให้เหมาะกับงานควรเริ่มจากลักษณะการใช้งานก่อน แล้วค่อยพิจารณาความทนทาน ความร้อน และงบประมาณ
หากงานของคุณต้องการวัสดุที่กันน้ำ ปรับความนิ่ม-แข็งได้ และพิมพ์ลายได้ PVC เป็นตัวเลือกที่คุ้มค่า และการเลือกจากผู้ผลิตที่ควบคุมคุณภาพได้จะช่วยให้ได้วัสดุตรงสเปก Cotco Plastics มีทีม R&D ห้องแล็บทดสอบภายในโรงงาน และได้มาตรฐาน ISO 9001:2015 พร้อมให้คำปรึกษา
กำลังมองหาพลาสติก PVC Sheet ที่ตรงสเปกงานของคุณอยู่ใช่ไหม? Cotco Plastics พร้อมเป็นพาร์ทเนอร์ช่วยพัฒนาสูตร ลาย และคุณสมบัติเฉพาะให้ตรงกับสายการผลิตของคุณ ปรึกษากับเราได้ที่
Line Official : @cotcoplastics หรือคลิก! https://lin.ee/vh6r34M
Shopee : https://th.shp.ee/SkdeEFm
Tel. : 097 294 8236
Email : cs@cotcoplastics.co.th
Website : https://www.cotcoplastics.co.th/
Youtube : https://www.youtube.com/@cotcoplastics
TikTok : https://www.tiktok.com/@cotcoplastics?_t=8sRz8CSpurg&_r=1
คำถามที่พบบ่อย (FAQs) เกี่ยวกับ ประเภทของพลาสติก
Q: พลาสติกมีกี่ประเภทหลัก ๆ?
A: ถ้าแบ่งตามพฤติกรรมเมื่อโดนความร้อน มี 2 ประเภท คือเทอร์โมพลาสติกและเทอร์โมเซ็ต ถ้าแบ่งตามรหัสรีไซเคิล จะมี 7 กลุ่ม
Q: พลาสติกชนิดไหนรีไซเคิลได้ง่ายที่สุด?
A: กลุ่มเทอร์โมพลาสติกรีไซเคิลได้ง่ายกว่าเพราะหลอมขึ้นรูปใหม่ได้ โดย PET (รหัส 1) และ HDPE (รหัส 2) เป็นกลุ่มที่ระบบรีไซเคิลรองรับกันอย่างแพร่หลาย
Q: พลาสติกรหัส 3 คืออะไร?
A: คือ PVC (พอลิไวนิลคลอไรด์) ใช้ทำท่อ หนังเทียม และแผ่นพลาสติกหลายประเภท
Q: พลาสติกชนิดไหนทนความร้อนได้ดี?
A: PP (รหัส 5) ทนความร้อนได้ดีกว่าพลาสติกทั่วไป จึงใช้ทำกล่องอาหารเข้าไมโครเวฟ ส่วนพลาสติกวิศวกรรมบางชนิดทนความร้อนได้สูงกว่านั้น
Q: PVC Sheet จัดอยู่ในพลาสติกประเภทไหน?
A: จัดเป็นเทอร์โมพลาสติก ชนิดแผ่น ผลิตจาก PVC ที่ปรับความนิ่ม-แข็งและความใสได้ตามงาน






